کتاب انگلیسی برای کودکان باید چه ویژگیهایی داشته باشد؟
کتاب انگلیسی برای کودکان باید سه ویژگی داشته باشد: تصویر همان چیزی را نشان بدهد که جمله میگوید، انگلیسیاش انگلیسی باشد نه ترجمهٔ فارسی، و تعداد واژه در هر صفحه با سن کودک بخواند. رنگ و جلد و قیمت بعد از این سه میآید. پایینتر هر معیار را با یک آزمون ساده میبینید که پیش از خرید، در همان فروشگاه جواب میدهد.
معیار اول: تصویر باید همان حرف جمله را نشان بدهد
برای کودک، تصویر نقش تعریف را بازی میکند. او معنی جمله را از تصویر میگیرد. اگر جمله بگوید «گربه زیر میز است» و گربه روی میز کشیده شده باشد، کودک همان اشتباه را یاد میگیرد. تصویر تزئینی هم همین مشکل را دارد: صفحهای با ده شیء رنگی که جمله فقط دو تای آنها را نام میبرد، برای کتاب جستوجو عالی است و برای یادگیری زبان در سطح شروع، گیجکننده.
آزمون سادهاش این است: کتاب را باز کنید، انگشتتان را روی جمله بگذارید و جملهٔ انگلیسی را بلند بگویید و بعد نگاه کنید آیا میتوان از تصویر فهمید کدام شیء مقصود بوده. اگر نه، کتاب یا تصویرش نمیخواند یا سطحش از کودک بالاتر است.
معیار دوم: انگلیسی باید انگلیسی باشد، نه ترجمهٔ فارسی
اولین نشانهٔ کتابِ ترجمهای در بلندخوانی پیدا میشود: جمله در دهان نمیچرخد. وقتی متن اول به فارسی نوشته شده و بعد واژهبهواژه انگلیسی شده باشد، ترتیب کلمهها و ساختار جمله فارسی میماند: «توپِ من قرمز است» به جای «My ball is red». اینگونه جملهها برای گوش کودک بیریشهاند و به او چیزی میآموزند که انگلیسیزبانها به کار نمیبرند.
دومین نشانه، نبود قافیه و تکرار است. قافیه و تکرار، قویترین ابزار حفظ جمله برای کودکاند؛ کتابی که در هر صفحه یک جملهٔ تازه و بیربط دارد، عملاً شعر و آهنگ زبان را از کودک میگیرد. کتاب خوب همان ساختار را با یک واژهٔ عوضشده برمیگرداند: «I see a cat, I see a dog, I see a bird.»
دوزبانه، تکزبانه یا واژهنامهٔ تصویری؟
سه نوع کتاب، سه کاربرد متفاوت دارند و انتخاب بین آنها به سن و مرحلهٔ کودک بستگی دارد، نه به سلیقهٔ والد.
واژهنامهٔ تصویری برای دو تا هفتسال است و داستان ندارد؛ کارش نام بردن و گشتن است، نه روایت. «اولین هزار کلمه ی من» از استفان کارترایت، واژهها را موضوعی دستهبندی کرده و هر واژه تصویر و معادل فارسی دارد؛ برای دورهٔ «نام بردن» نقطهٔ شروع خوبی است.
اولین هزار کلمه ی من
کتاب اولین هزار کلمه من، یک منبع آموزشی تصویری جذاب برای کودکان است که با تصاویر رنگارنگ و متنوع، دایره واژگان انگلیسی آنها را به شیوهای سرگرمکننده و ماندگار گسترش میدهد.
داستان دوزبانه برای سه تا هفتسال است؛ متن فارسی در کنار انگلیسی مینشیند تا کودک تکیهگاه داشته باشد. «قصه های شب ۱» جملههای کوتاه دارد و برای قصهخوانی شبانه ساخته شده؛ همان جایی که کودک بیشترین انگیزه را برای گوش دادن دارد.
قصه های شب ۱ (فارسی - انگلیسی)
کتاب قصههای شب ۱ با رویکردی دوزبانه، مجموعهای جذاب برای تقویت مهارتهای شنیداری و زبانی کودکان است. این کتاب با داستانهای ساده و سرگرمکننده، یادگیری زبان انگلیسی را برای خردسالان شیرین و لذتبخش میکند.
«پری دندون» روی موقعیتی سوار است که کودک بهزودی تجربه میکند — افتادن دندان شیری — و همین آن را به یک قصهٔ آشنا تبدیل میکند.
پری دندون (دوزبانه فارسی - انگلیسی)
کتاب پری دندون داستانی شیرین و آموزنده به دو زبان فارسی و انگلیسی است که به کودکان کمک میکند ضمن لذت بردن از قصه، با واژگان و جملات کاربردی زبان انگلیسی آشنا شوند.
داستان تکزبانه یا انگلیسیمحور برای پنجسالگی به بالا معنا دارد؛ یعنی وقتی کودک حدود پانصد واژه را شنیده و دیگر به ترجمه تکیه نمیکند. زیر این سن، متن بدون ترجمه معمولاً به بیحوصلگی میرسد. یک راه میانی: بار اول با ترجمه، بار دوم و سوم فقط انگلیسی.
آیا کتاب باید فایل صوتی داشته باشد؟
پیش از اینکه به تلفظ خودتان تکیه کنید، به صدا فکر کنید. معیار یک فایل صوتی خوب این است که گویندهٔ بومی باشد، جمله را یکباره و با سرعت طبیعی بخواند و بین واژهها مکث مصنوعی نگذارد. خواندنِ تکواژهای و رباتوار به گوش کودک چیزی نمیدهد.
بخشی از کتابها فایل صوتی را داخل بارکد یا کیوآر میگذارند و بخشی صوتی جداگانه دارند؛ پیش از خرید همین را از فروشنده بپرسید. اگر کتاب صوتی ندارد و خودتان هم از تلفظ برخی واژهها مطمئن نیستید، دو راه دارید: یک واژهنامهٔ تصویری با فایل صوتی انتخاب کنید، یا آن واژهها را از قبل گوش کنید و همان کتاب را با اعتماد بخوانید.
سطح و سن: چند کلمه در هر صفحه؟
عددها راهنمای خوبی هستند. دو تا سهسال: صفر تا سه واژه در هر صفحه و یک شیء در تصویر. سه تا چهارسال: یک جملهٔ سه تا پنجکلمهای. چهار تا پنجسال: یک تا دو جمله. پنج تا هفتسال: دو تا چهار جمله، به شرط تکرار ساختار.
برای خواندن با کودک، معیار عملی این است که در هر صفحه بیشتر از دو واژهٔ ناآشنا نباشد؛ بیشتر از این، کودک به جای لذت بردن، مشغول ترجمه میشود. برای خواندن مستقل هم قاعدهٔ «پنج انگشت» هست: اگر در یک صفحه پنج واژهٔ ناآشنا شمرده شد، آن کتاب برای خواندن مستقل سنگین است.
نشانههای سطح اشتباه
دو خطا در انتخاب سطح رخ میدهد و هر دو یک نتیجه دارند: بیحوصلگی. کتاب سختتر از سطح را میتوان از این نشانهها شناخت: کودک صفحهها را زود ورق میزند، متن را نادیده میگیرد، فارسی حرف میزند و بهجای اشاره به تصویر، از شما میپرسد این چیست.
کتاب آسانتر از سطح هم همانقدر بیفایده است: کودک واژههای تازه نمیشنود و کتاب از تکرار بیمعنا میشود. یک قاعدهٔ ساده: برای خواندن با شما، کتاب را یک پله بالاتر از سطح کودک بردارید؛ برای ورق زدن تنها، یک پله پایینتر.
تست پنجدقیقهای پیش از خرید
اول سه صفحهٔ تصادفی (نه صفحهٔ اول) باز کنید و ببینید تصویر با جمله میخواند. دوم، دو جملهٔ بلند را با صدای بلند بخوانید؛ اگر خودتان گیر کردید، کودک هم گیر میکند. سوم، بشمارید در هر صفحه چند واژه ناآشنا هست.
چهارم، ببینید موضوع با علاقهٔ واقعی کودک جور است؛ کتابی دربارهٔ تراکتور برای کودکی که عاشق تراکتور است، از هر کتاب الفبای گرانقیمتی بهتر کار میکند. پنجم، ببینید کتاب قابلیت تکرار دارد یا نه — کتاب خوب است که بار بیستم هم خواندنی باشد. ششم، ببینید از همان صفحهٔ اول میتوانید سه سؤال ساده بپرسید؛ اگر نه، کتاب ساکت است.
کتاب را چطور بخوانیم که یاد بگیرد؟
خواندنِ درست، چهار حرکت دارد. اول، پیش از خواندن جمله، دو سه ثانیه تصویر را نشان بدهید و دربارهٔ آن با فارسی حرف بزنید؛ ذهن کودک آماده میشود. دوم، در هر نشست فقط یک ساختار را هدف بگیرید («این یک ... است») و همان را در صفحههای مختلف بگویید.
سوم، جمله را سه بار و آرام تکرار کنید، هر بار با اشاره به تصویر. چهارم، سؤال بپرسید اما سؤالِ قابل جواب، نه امتحانی: «گربه کجاست؟» به جای «گربه چیه؟». پرسشی که کودک جوابش را نمیداند، فقط سکوت میسازد.
زمانش هم ده تا پانزده دقیقه است، بیشتر نشود. و به یاد داشته باشید کتاب تکراری، کتاب بیارزش نیست: یک کتاب خوب که بیست بار خوانده شود، از پنج کتاب نو بیشتر یاد میدهد، چون کودک هر بار جزئیات بیشتری را میشنود و پیشبینی میکند.
سه اشتباه رایج در خرید
خرید چند کتاب همسطح با هم: کتابهای سطح یک را جواب نمیدهد که همه را در یک ماه بخرید. هر سطح، دو سه ماه فرصت میخواهد. کتاب اول را تمام کنید، بعد سراغ بعدی بروید.
انتخاب بر اساس علاقهٔ والد: کتابی که بابا از آن خوشش میآید، اگر موضوعش تراکتور و دایناسور نباشد، ممکن است کودک بعد از دو صفحه رها کند. ببینید کودک شما در چه مرحلهای است — اگر ماشین دوست دارد، از ماشین شروع کنید.
خرید کتاب درسی پیش از شنیدن کافی: کتابهای آموزشی و کارپوشهای برای کودک پیشدبستانی معمولاً زود است. تا وقتی کودک جملههای شنیداری را نمیفهمد، خرید کتاب تمرینی مثل خرید دفتر برای کسی است که هنوز نمیخواند.
کتابهای انگلیسی و دوزبانه برای شروع
برای کودک خردسال شروع با جملههای کوتاه و موقعیت روزمره راحتتر است. «روز ورزش پپاپیگ» واژههای حرکت و ورزش را در یک روز واقعی جمع میکند و برای کودک سه تا ششساله سبک است.
روز ورزش پپاپیگ دو زبانه
کتاب روز ورزش با رویکردی دوزبانه، کودکان را با مفاهیم پایه ورزشی به زبان فارسی و انگلیسی آشنا میکند. این کتاب آموزشی ابزاری عالی برای تقویت دایره واژگان و تشویق خردسالان به فعالیتهای بدنی است.
«گردش با اتوبوس مدرسه» واژههای مدرسه و وسیلهٔ نقلیه و تعامل اجتماعی را در یک داستان کوتاه میآورد؛ انتخاب اول خوبی است برای کودکی که به مهد میرود.
گردش با اتوبوس مدرسه (دو زبانه)
کتاب «گردش با اتوبوس مدرسه» یک اثر آموزشی دو زبانه (فارسی-انگلیسی) است که کودکان را با محیط مدرسه و لغات کاربردی آشنا میکند. این کتاب با تصاویر جذاب، یادگیری زبان را برای خردسالان لذتبخش میسازد.
داستان «جورج سرما میخوره» به موقعیتی میچسبد که کودک خودش زیسته — سرما خوردن و مراقبت — و همین واژهها را برای او یادآور میکند، نه انتزاعی.
جورج سرما میخوره
کتاب دوزبانه جورج سرما میخوره، داستانی شیرین و آموزشی برای کودکان است. این کتاب با متن فارسی و انگلیسی، راهی عالی برای تقویت زبان و آموزش نکات بهداشتی به فرزندان شماست.
اگر دنبال یک قالب متفاوت برای شروع هستید، واژههای ورزشی را با «روز ورزش» و واژههای بهداشت و خانه را با «جورج» بیایید و برای روایت، «قصه های شب ۱» و «پری دندون» را نگه دارید. هر شش عنوان در یک قفسه کار میکنند؛ لازم نیست همه را با هم بخرید.
پرسشهای پرتکرار درباره کتاب انگلیسی کودکان
کتاب دوزبانه بهتر است یا تکزبانه؟
برای شروع، دوزبانه؛ برای ادامه، تکزبانه. کتاب دوزبانه تکیهگاه میدهد و میگذارد کودک معنی جمله را بگیرد. وقتی واژههای پایه را شنید، نسخهٔ بدون ترجمه همان قصه را بخوانید تا به ترجمهٔ همیشگی عادت نکند.
از چه سنی کتاب داستان انگلیسی بدون ترجمه بخوانیم؟
داستان تکزبانه یا انگلیسیمحور برای پنجسالگی به بالا معنا دارد؛ یعنی وقتی کودک حدود پانصد واژه را شنیده و دیگر به ترجمه تکیه نمیکند. زیر این سن، متن بدون ترجمه معمولاً به بیحوصلگی میرسد.
واژهنامهٔ تصویری برای چه سنی مناسب است؟
واژهنامهٔ تصویری برای دو تا هفتسال است و داستان ندارد؛ کارش نام بردن و گشتن است، نه روایت. برای همین برای دورهٔ واژهآموزی عالی است و برای قصهخوانی مناسب نیست.
کتاب بدون فایل صوتی ارزش خرید دارد؟
دارد، به یک شرط: خودتان مدل تلفظ باشید. اگر از تلفظ واژهای مطمئن نیستید، همان واژه را از قبل گوش کنید؛ تلفظ ناپایدار بیشتر از ندانستن، به کودک آسیب میزند.
یاسین فرمانی
نویسنده، منتقد ادبی و پژوهشگر ادبیات داستانی با بیش از ۱۰ سال سابقه تحلیل رمانهای پرفروش جهان.
دیدگاههای کاربران (0)